W skrócie
- Kwitnie jesienią, gdy większość bylin już przekwitła.
- Wymaga pełnego słońca i żyznej, przepuszczalnej gleby.
- Uszczykiwanie latem daje zwarty pokrój i więcej kwiatów.
- Sadzona wiosną zimuje lepiej niż kupiona kwitnąca jesienią.
- Toksyczna dla psów i kotów (piretryny).
Dane botaniczne
- Rodzina
- Astrowate (Asteraceae)
- Wysokość
- 0.3–0.9 m
- Szerokość
- 0.3–0.6 m
- Pokrój
- Kępowy
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce
- Gleba
- Próchniczna, Gliniasta
- Odczyn
- pH 6–7
- Wilgotność
- Umiarkowana
- Kwitnienie
- Wrzesień–Listopad
- Mrozoodporność
- USDA 5a–9a
- Rozmnażanie
- Przez podział, Z sadzonek
Charakterystyka
Bylina tworząca zwarte kępy o wcinanych, aromatycznych liściach. Kwiatostany koszyczkowe, pełne lub pojedyncze, w niezwykle szerokiej gamie barw, zebrane licznie na szczytach pędów.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Podlewać regularnie u nasady, zwłaszcza w okresie pąkowania. Nie moczyć liści — sprzyja to chorobom grzybowym.
Nawożenie
Regularne dokarmianie latem wspiera obfite jesienne kwitnienie.
Sadzenie
Żyzna, przepuszczalna gleba w pełnym słońcu; posadzone wiosną lepiej się zakorzeniają i zimują niż kupione kwitnące jesienią.
Przycinanie
Uszczykiwać wierzchołki do połowy lata dla zwartego pokroju i większej liczby kwiatów; po kwitnieniu przyciąć pędy.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Oba gatunki kwitną jesienią i lubią słońce — przedłużają sezon dekoracyjności i wspierają zapylacze przed zimą.
Złe sąsiedztwo
Chryzantema wymaga pełnego słońca do obfitego kwitnienia — w cieniu wybija się słabiej i wątleje.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Lekka | Kontakt z rośliną może wywołać podrażnienie skóry u osób wrażliwych. |
| Psy | Umiarkowana | Zawiera piretryny toksyczne dla psów i kotów przy spożyciu. |
| Koty | Umiarkowana | — |
Historia i pochodzenie
Chryzantema jest uprawiana w Chinach od ponad 2500 lat i głęboko zakorzeniona w kulturze Azji Wschodniej — w Japonii jest symbolem cesarskim. W Europie w wielu krajach kojarzona jest z jesienią i świętem zmarłych.
Zastosowanie
Do rabat jesiennych, donic i skrzynek balkonowych oraz na kwiat cięty. W chłodniejszych regionach często traktowana jako roślina sezonowa.
Ciekawostki
- Z niektórych gatunków chryzantem pozyskuje się piretrynę — naturalny insektycyd.
- W Japonii chryzantema jest symbolem cesarza, a tron cesarski nazywany jest Tronem Chryzantemowym.
Najczęstsze pytania
Czy chryzantemy doniczkowe przetrwają zimę w ogrodzie?
Chryzantemy kupione kwitnące jesienią rzadko dobrze zimują, bo nie zdążą się zakorzenić. Większe szanse mają rośliny posadzone wiosną w gruncie i okryte na zimę.
Dlaczego chryzantema jest wysoka i słabo się rozkrzewia?
Brak uszczykiwania — aby uzyskać zwarty, obsypany kwiatami pokrój, należy uszczykiwać wierzchołki pędów kilka razy od wiosny do połowy lata.
Kiedy kwitną chryzantemy ogrodowe?
Jesienią, zwykle od września do listopada — są roślinami dnia krótkiego, które zawiązują pąki, gdy dni stają się krótsze.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — ChrysanthemumsInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.