W skrócie
- Wymaga głęboko uprawionej, przepuszczalnej gleby bez kamieni.
- Nie stosować świeżego obornika — powoduje rozwidlanie korzeni.
- Równomierna wilgoć zapobiega pękaniu korzeni.
- Sąsiedztwo cebuli chroni przed połyśnicą marchwianką.
- Przerywka daje korzeniom miejsce na zgrubienie.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Selerowate (Apiaceae)
- Wysokość
- 0.2–0.6 m
- Szerokość
- 0.1–0.2 m
- Pokrój
- Wyprostowany
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce
- Gleba
- Piaszczysta, Próchniczna
- Odczyn
- pH 6–6.8
- Wilgotność
- Umiarkowana
- Kwitnienie
- Czerwiec–Lipiec
- Mrozoodporność
- USDA 3a–10b
- Rozmnażanie
- Z nasion
Charakterystyka
Roślina o pierzasto podzielonych, koronkowych liściach i pojedynczym, wrzecionowatym korzeniu spichrzowym, zwykle pomarańczowym (istnieją też odmiany żółte, białe i fioletowe). W drugim roku wytwarza baldach białych kwiatów.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Wymaga równomiernej wilgoci — nieregularne podlewanie powoduje pękanie korzeni. Zbyt obfite podlewanie po suszy rozsadza marchew.
Nawożenie
NIE stosować świeżego obornika ani nadmiaru azotu — powoduje rozwidlanie i deformację korzeni.
Sadzenie
Głęboko uprawiona, przepuszczalna gleba bez kamieni i świeżego obornika; kamienie i zbita gleba powodują rozwidlanie korzeni.
Przycinanie
Przerywać siewki do rozstawy 5-8 cm, by korzenie miały miejsce na zgrubienie.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Zapach cebuli odstrasza połyśnicę marchwiankę, a zapach marchwi — śmietkę cebulankę; klasyczne wzajemnie korzystne towarzystwo.
Szybko rosnąca rzodkiewka wyznacza rzędy i spulchnia glebę, zanim marchew się rozwinie.
Złe sąsiedztwo
Koper należy do tej samej rodziny co marchew i może się z nią krzyżować oraz konkurować, sprzyjając też wspólnym szkodnikom.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Drobne (1–3 mm) owady o miękkim ciele, zielone, czarne lub różowe, żerujące gromadnie na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wydzielają lepką rosę miodową.
Połyśnica marchwiankaMucha, której larwy drążą korytarze w korzeniach marchwi (a także pietruszki, selera i pasternaku). Objawy: rdzawe korytarze i tunele w korzeniu, brązowoczerwone przebarwienia liści, gorzki smak i gnicie korzeni w przechowywaniu. Dorosłe wabione są zapachem uszkodzonych liści.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | — |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Marchew udomowiono w Azji Środkowej — pierwotne formy były fioletowe i żółte. Pomarańczową marchew wyselekcjonowano w Holandii dopiero w XVII wieku i to ona zdominowała współczesną uprawę.
Zastosowanie
Do uprawy w ogrodzie warzywnym i głębokich skrzyniach. Korzeń spożywany na surowo, gotowany i do soków; bogaty w beta-karoten.
Ciekawostki
- Pomarańczowy kolor marchwi pochodzi od beta-karotenu, prekursora witaminy A.
- Dzika marchew (Daucus carota) to ta sama roślina co warzywna — różni je efekt wieków selekcji korzenia.
Najczęstsze pytania
Dlaczego marchew rośnie rozwidlona i krzywa?
Główne przyczyny to kamienie i zbita gleba na drodze korzenia, świeży obornik oraz zbyt gęsty siew. Marchew potrzebuje głęboko uprawionej, przepuszczalnej gleby bez świeżej materii organicznej.
Dlaczego korzenie marchwi pękają?
Najczęściej to skutek nieregularnego podlewania — obfite nawodnienie po okresie suszy powoduje gwałtowny przyrost i rozsadzenie korzenia. Kluczem jest równomierna wilgoć.
Jak chronić marchew przed połyśnicą marchwianką?
Pomaga sąsiedztwo cebuli lub pora, przerywka wykonywana wieczorem (mniej zapachu wabiącego szkodnika) oraz osłony z agrowłókniny.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — CarrotsInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.