Ostróżka wyniosła

Biały, mączysty nalot na liściach, pędach i pąkach. Liście żółkną, deformują się i przedwcześnie opadają. Nalot rozwija się na obu stronach blaszki, często dobrze widoczny od góry, i daje się łatwo zetrzeć palcem — to powierzchniowa grzybnia ektopasożyta, czerpiąca składniki z komórek skórki za pomocą ssawek (haustoriów). Początkowo widoczne są pojedyncze, okrągłe, białe plamki, które z czasem zlewają się i pokrywają całą powierzchnię liści oraz młode przyrosty. Najbardziej podatne są liście młode i tegoroczne pędy; silne porażenie powoduje ich marszczenie, sztywnienie i zahamowanie wzrostu, a na pąkach — deformację lub zamieranie kwiatów. Na owocach niektórych gatunków (agrest, jabłoń, dyniowate) nalot pozostawia ordzawienia lub skorzawiałą powłokę. Pod koniec sezonu w obrębie nalotu pojawiają się drobne, ciemne owocniki (chasmotecja, dawniej nazywane klejstotecjami) — zimujące struktury patogena. Choroba dotyka wielu roślin, m.in. róż, dębu, ligustru, bzu, dyniowatych, zbóż, winorośli, jabłoni, agrestu, floksów i jeżówek, przy czym każdego z tych żywicieli poraża wyspecjalizowany gatunek grzyba.

Choroba rozwija się w zbyt mokrym, słabo napowietrzonym podłożu i atakuje korzenie oraz podstawę pędu. Korzenie brunatnieją, gniją i tracą korę, która daje się łatwo ściągnąć, a u podstawy łodygi pojawia się ciemna, wodnista zgnilizna. Nadziemna część roślin więdnie, żółknie i zamiera mimo wilgotnej ziemi – to charakterystyczny objaw, bo uszkodzone korzenie nie pobierają wody. Szczególnie narażone są rośliny doniczkowe, sukulenty i kaktusy (przy przelewaniu), a w gruncie iglaki, rododendrony, wrzosowate i truskawka na stanowiskach podmokłych. Proces zaczyna się niepozornie od korzeni włośnikowych i wierzchołków korzeni, które ciemnieją i zanikają, po czym gnicie postępuje ku korzeniom szkieletowym i szyjce korzeniowej. Zdrowe, jasne, czynne korzenie zanikają — pozostaje ciemna, brunatnordzawa lub czarniawa, wodnista masa, a zewnętrzna warstwa kory korzenia zsuwa się jak rękawiczka, odsłaniając przebarwiony walec osiowy. U drzew i krzewów porażenie szyjki i podstawy pnia (zgorzel podstawy pędu) objawia się ciemną, często zaciekającą plamą, niekiedy z wyciekami, a kora w tym miejscu jest wilgotna i zapadnięta; u iglaków i rododendronów obserwuje się brązowienie i zamieranie od dołu lub od środka korony przy wciąż wilgotnej glebie. Charakterystyczne jest gniazdowe (placowe) występowanie objawów w rabacie — tam, gdzie woda i patogen gromadzą się lokalnie. Warto rozróżnić dwa sprawcze rodzaje lęgniowców: Pythium poraża głównie siewki i drobne korzenie, powodując zgorzel siewek i gnicie korzeni w chłodnym, mokrym podłożu, natomiast Phytophthora atakuje też starsze, zdrewniałe rośliny, korzenie szkieletowe i szyjkę, silniej w cieplejszej, przesyconej wodą glebie. Kluczowa dla rozpoznania jest sprzeczność objawów: roślina więdnie i sprawia wrażenie „suchej”, choć podłoże jest mokre — to skutek zniszczenia korzeni, nie niedoboru wody.

Ślimaki nagie i skorupkowe żerujące nocą i po deszczu. Objawy: nieregularne dziury w liściach i całkowicie ogryzione młode siewki, srebrzyste ślady śluzu na liściach i ziemi. Największe szkody w wilgotnych, ocienionych miejscach — szczególnie na sałacie, truskawkach i funkiach. Najgroźniejsze w ogrodach są ślimaki nagie (pozbawione zewnętrznej muszli): ślimak luzytański (Arion vulgaris, dawniej opisywany jako A. lusitanicus) oraz pomrowik plamisty (Deroceras reticulatum). Pomrów wielki (Limax maximus) bywa do nich morfologicznie podobny, ale żeruje głównie na rozkładającej się materii organicznej i grzybach, bywa nawet drapieżcą innych ślimaków, więc jako szkodnik żywych roślin ma niewielkie znaczenie. Formy skorupkowe — wstężyki (Cepaea) czy chroniony winniczek (Helix pomatia) — wyrządzają zwykle mniejsze szkody. Ciało jest miękkie, wydłużone i stale pokryte śluzem; na głowie widoczne są dwie pary wysuwanych czułków — dłuższa górna niesie oczy, krótsza dolna pełni funkcję dotykowo-węchową. Ślimaki są obojnakami: składają kuliste, przezroczyste lub perłowe jaja w skupiskach, ukryte w wilgotnej glebie, pod kamieniami i w ściółce. Jeden osobnik ślimaka luzytańskiego potrafi złożyć kilkaset jaj; zimują zarówno jaja, jak i młode ślimaki, a żerowanie trwa od wiosny do późnej jesieni, nasilając się w ciepłe, wilgotne noce. Uszkodzenia mają gładkie brzegi i powstają często w środku blaszki liściowej, nie tylko od krawędzi; siewki i rozsada bywają zjadane do gołej ziemi, a na truskawkach oraz dojrzewających warzywach ślimaki wygryzają zagłębienia w owocach. Diagnostycznie rozstrzygający jest zaschnięty, srebrzyście połyskujący ślad śluzu — nie pozostawia go żaden owad.