W skrócie
- Zwiewne, puszyste kwiatostany dają efekt „dymu” unoszącego się nad krzewem latem.
- Odmiany purpurowolistne mają ciemne liście, jesienią barwiące się na czerwień i pomarańcz.
- Wymaga pełnego słońca oraz suchej, przepuszczalnej gleby — źle znosi wilgoć.
- Sok może podrażniać skórę — przy cięciu warto pracować w rękawicach.
- Można prowadzić na duże liście (mocne cięcie) albo na obfite kwitnienie (cięcie lekkie).
Dane botaniczne
- Rodzina
- Nanerczowate (Anacardiaceae)
- Wysokość
- 2–4 m
- Szerokość
- 2–4 m
- Pokrój
- Rozłożysty
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Piaszczysta, Wapienna, Gliniasta, Próchniczna
- Odczyn
- pH 5.5–7.8
- Wilgotność
- Sucha, Umiarkowana
- Kwitnienie
- Czerwiec–Sierpień
- Mrozoodporność
- USDA 5a–8b
- Rozmnażanie
- Z sadzonek, Przez odkłady
Charakterystyka
Rozłożysty, gęsty krzew lub niewielkie drzewko o okrągławych, eliptycznych liściach — u odmian ozdobnych ciemnopurpurowych, jesienią przebarwiających się na płomienną czerwień, pomarańcz i szkarłat. Latem tworzy luźne, silnie rozgałęzione kwiatostany; drobne kwiaty szybko przekwitają, ale ich wydłużone, owłosione szypułki utrzymują się tygodniami, tworząc charakterystyczny, dymny obłok o różowo-fioletowym odcieniu.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Po ukorzenieniu bardzo odporny na suszę. Nie znosi zastoisk wody i ciężkich, stale wilgotnych gleb. Regularnie podlewać tylko młode egzemplarze.
Nawożenie
Oszczędnie — na żyznej, przenawożonej glebie krzew rośnie bujnie, lecz gorzej się przebarwia jesienią i słabiej zawiązuje kwiatostany.
Sadzenie
Najlepiej rośnie na przepuszczalnej, umiarkowanie żyznej lub wręcz ubogiej glebie w pełnym słońcu — takie warunki dają najintensywniejszą barwę liści i najobfitsze „dymy”.
Kalendarz cięcia
Grupa cięcia: Krzewy odmładzane co wiosnę (dla ozdobnych pędów/liści)
Co i jak ciąć
Wczesną wiosną, przed ruszeniem wegetacji, zetnij zeszłoroczne pędy nisko nad zdrewniałą podstawą (czopy 2–3 pąki); po cięciu zasil roślinę. Rób to tylko roślinom już zadomowionym (zwykle od 2.–3. roku po posadzeniu) — świeżo posadzonych nie tnij tak mocno, najpierw daj im dobrze się ukorzenić.
Wczesną wiosną, przed rozwojem liści
Czego nie robić
Nie rób tego roślinom, których walorem są kwiaty na starym drewnie — stracisz kwitnienie.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Oba gatunki lubią pełne słońce oraz suchą, przepuszczalną glebę — purpurowe liście perukowca pięknie kontrastują z fioletem lawendy w nasadzeniu w stylu śródziemnomorskim.
Srebrzystoniebieskie kępy trawy o zbliżonych, suchych wymaganiach efektownie zestawiają się z ciemną purpurą liści perukowca.
Złe sąsiedztwo
Hortensja wymaga stale wilgotnej, żyznej gleby, a perukowiec najlepiej wybarwia się na ubogim, przepuszczalnym podłożu i źle znosi wilgoć — mają sprzeczne wymagania siedliskowe.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Lekka | Sok z pędów i liści może u osób wrażliwych podrażniać skórę — perukowiec należy do rodziny nanerczowatych, spokrewnionej z sumakiem. Przy cięciu warto używać rękawic. |
| Psy | Lekka | — |
| Koty | Lekka | — |
Historia i pochodzenie
Uprawiany w ogrodach od stuleci, dawniej ceniony także użytkowo — z drewna pozyskiwano żółty barwnik („młody fustik”), a bogate w garbniki liście służyły do garbowania skór. Purpurowolistne odmiany ozdobne, na czele z popularną 'Royal Purple', wyselekcjonowano w XX wieku i to one rozsławiły angielską nazwę „smoke bush” (krzew dymny).
Zastosowanie
Sadzony jako efektowny soliter, w grupach oraz w nasadzeniach naturalistycznych i w stylu śródziemnomorskim, gdzie łączy się go z trawami i bylinami znoszącymi suszę. Ceniony za dwa sezonowe pokazy — letnie „dymy” i płomienne barwy jesienne. Wykorzystywany również do bukietów.
Ciekawostki
- Efekt „dymu” tworzą nie kwiaty, lecz wydłużone, puszysto owłosione szypułki przekwitłych kwiatostanów.
- Perukowiec należy do rodziny nanerczowatych — jego dalszymi krewnymi są mango, orzech nerkowca i sumak.
- Angielska nazwa „smoke bush” (krzew dymny) nawiązuje wprost do zwiewnych kwiatostanów przypominających kłęby dymu.
Najczęstsze pytania
Dlaczego mój perukowiec nie tworzy charakterystycznego „dymu”?
Najczęstsza przyczyna to zbyt silne cięcie wiosenne. Puszyste kwiatostany rozwijają się na pędach z poprzedniego roku, więc mocne skracanie krzewu, choć poprawia ulistnienie, usuwa je. Aby uzyskać „dym”, tnij tylko lekko i formująco.
Jak uzyskać najintensywniejsze przebarwienie jesienne?
Perukowiec najlepiej wybarwia się w pełnym słońcu i na ubogiej, przepuszczalnej glebie. W cieniu oraz na żyznym, przenawożonym podłożu liście pozostają zieleńsze latem i słabiej czerwienieją jesienią. Ogranicz nawożenie azotowe.
Czy perukowiec jest trujący?
Sok z pędów i liści może podrażniać skórę u osób wrażliwych, ponieważ perukowiec należy do rodziny nanerczowatych, spokrewnionej z sumakiem. Nie jest silnie trujący, ale przy cięciu warto używać rękawic i unikać kontaktu soku ze skórą i oczami.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Cotinus coggygriaInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.
