W skrócie
- W przeciwieństwie do begonii stale kwitnącej wymaga cienia lub półcienia, nie pełnego słońca.
- Duże, efektowne kwiaty przypominające pełne róże lub kamelie, w wielu barwach.
- Rozmnażana z bulw, które na zimę trzeba wykopać i przechować w suchym, chłodnym miejscu.
- Kwitnie obficie od czerwca do pierwszych przymrozków.
- Nie znosi zalewania — nadmiar wody przy nasadzie pędu powoduje gnicie bulwy.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Begoniowate (Begoniaceae)
- Wysokość
- 0.2–0.4 m
- Szerokość
- 0.2–0.3 m
- Pokrój
- Wyprostowany
- Tempo wzrostu
- Umiarkowane
- Stanowisko
- Półcień, Cień
- Gleba
- Próchniczna
- Odczyn
- pH 5.5–6.5
- Wilgotność
- Wilgotna, Umiarkowana
- Kwitnienie
- Czerwiec–Październik
- Mrozoodporność
- —
- Rozmnażanie
- Z cebul / bulw, Z sadzonek
Charakterystyka
Tworzy soczyste, kruche łodygi z dużymi, asymetrycznymi liśćmi. Kwiaty, znacznie większe niż u innych begonii ogrodowych (nawet do 15 cm średnicy), bywają pojedyncze lub pełne, przypominające różę bądź kamelię.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Podlewać regularnie, unikając zalewania liści i nasady łodygi, by zapobiec gniciu. Zimą bulwy przechowywane są suche.
Nawożenie
Umiarkowane dawki — nadmiar azotu ogranicza kwitnienie na rzecz rozrostu liści.
Sadzenie
Lekkie, próchnicze podłoże o dobrym drenażu; bulwę sadzić wklęsłą stroną do góry.
Przycinanie
Po pierwszych przymrozkach ściąć części nadziemne, wykopać bulwy i osuszyć przed przechowaniem.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Oba gatunki preferują cień lub półcień i wilgotną, próchniczą glebę — sprawdzone zestawienie kompozycji cienistych.
Podobne wymagania siedliskowe (cień, wilgoć) i kontrastująca faktura liści tworzą efektowną kompozycję.
Złe sąsiedztwo
Rozmaryn wymaga pełnego słońca i suchej gleby — odwrotność warunków potrzebnych begonii bulwiastej.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Szarobrązowy, puszysty nalot grzybni na kwiatach, owocach, liściach i pędach, poprzedzony wodnistymi, gnijącymi plamami. Poraża osłabione i uszkodzone tkanki, szybko rozwija się w wilgoci i chłodzie oraz przy słabej cyrkulacji powietrza. Częsta na truskawkach, begoniach, piwoniach i różach. Nalot jest charakterystycznie „myszaty” — puszysty, popielatoszary, a przy potrąceniu porażonej tkanki wzbija się widoczna chmurka zarodników (konidiów), co stanowi cechę rozpoznawczą tej choroby. Infekcja rozpoczyna się zwykle od tkanek najsłabszych: przekwitających płatków, zranień, śladów po gradzie lub żerowaniu szkodników, a także od resztek pyłku osiadłego na płatkach. Na kwiatach pojawiają się drobne, brązowe, wodniste plamki, które szybko obejmują cały kwiat („zgorzel kwiatów”); z porażonego kwiatu grzyb często przerasta w głąb pędu, powodując jego przewężenie i zamieranie. Na owocach miękkich (truskawka, malina, winogrona, pomidor) rozwija się wodnista, brunatniejąca zgnilizna pokryta grubą warstwą szarego, puszystego kożucha — jagoda mięknie i „rozpływa się”. Na siewkach i sadzonkach Botrytis wywołuje zgorzel podstawy pędu i gwałtowne przewracanie się roślin. W starszej, obumierającej grzybni oraz na resztkach roślinnych tworzą się twarde, czarne, nieregularne grudki — sklerocja (przetrwalniki), którymi patogen zimuje w glebie i w resztkach roślinnych. Choroba ujawnia się także po zbiorze, jako szybko postępująca zgnilizna przechowalnicza owoców i warzyw.
PrzędziorkiMaleńkie (0,3–0,5 mm) pajęczaki, trudne do dostrzeżenia gołym okiem, żerujące na spodniej stronie liści. Objawy: drobne, jasne plamki (nakłucia), z czasem liście szarzeją, żółkną i zasychają. Przy silnym porażeniu widoczna delikatna pajęczyna. Rozwojowi sprzyja ciepłe, suche powietrze — częsty problem roślin doniczkowych zimą przy grzejnikach. Przędziorki nie są owadami, lecz roztoczami z rodziny Tetranychidae — dorosłe osobniki mają 8 odnóży (larwy tylko 6). Najpospolitszy w uprawach jest przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae): żółtozielone samice noszą po bokach ciała dwie ciemne plamy, a zimujące samice przebarwiają się na pomarańczowoczerwono. W sadach częsty jest przędziorek owocowiec (Panonychus ulmi), którego czerwone jaja zimują gromadnie na korze pędów. Mechanizm żerowania: roztocze nakłuwają komórki skórki i miękiszu spodu liścia i wysysają ich zawartość, a opróżnione komórki wypełniają się powietrzem — stąd charakterystyczne, srebrzysto-szare, drobne cętkowanie widoczne od góry blaszki (przypomina mozaikowe odbarwienie). Przy dużej liczebności liście brązowieją, zwijają się i przedwcześnie opadają, a cała roślina słabnie i traci przyrosty. Gęsta pajęczyna snuta między liśćmi i wierzchołkami pędów pojawia się dopiero przy zaawansowanym ataku i jest sygnałem ryzyka rozwleczenia szkodnika na sąsiednie rośliny. Cykl rozwojowy jest bardzo szybki w cieple i suszy — w temperaturze 25–30°C jedno pokolenie może zamknąć się w 1–2 tygodnie, stąd liczne pokolenia w sezonie i gwałtowne, wykładnicze narastanie populacji. Samice składają kuliste, przezroczyste jaja na spodzie liści. Zimują zapłodnione samice (w szczelinach kory, ściółce i resztkach roślinnych) lub — u przędziorka owocowca — jaja na korze. Wczesne porażenie łatwo przeoczyć; w diagnostyce pomaga strząśnięcie liścia nad białą kartką (widoczne wędrujące punkciki) albo obejrzenie spodu liścia przez lupę.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Lekka | Bulwy zawierają szczawiany wapnia — mogą podrażnić jamę ustną przy spożyciu. |
| Psy | Umiarkowana | Najbardziej toksyczna jest część podziemna (bulwa) — może wywołać wymioty i podrażnienie przewodu pokarmowego. |
| Koty | Umiarkowana | — |
Historia i pochodzenie
Mieszańce Begonia × tuberhybrida wyhodowano w drugiej połowie XIX wieku w Europie, krzyżując gatunki andyjskie sprowadzone z Ameryki Południowej (m.in. z Boliwii i Peru). Szybko stały się popularną rośliną ogrodową i wystawienniczą dzięki wielkości i pełności kwiatów.
Zastosowanie
Doskonała do zacienionych rabat, donic i skrzynek balkonowych po północnej lub wschodniej stronie budynku, gdzie większość roślin kwitnących nie radzi sobie z brakiem słońca. Efektowna także jako roślina wystawowa w donicach.
Ciekawostki
- Bulwy dobrze przechowywane mogą służyć przez wiele lat, powiększając się z sezonu na sezon.
- Niektóre odmiany zwisające (pendula) uprawiane są specjalnie do wiszących koszy i skrzynek w cieniu.
Najczęstsze pytania
Dlaczego begonia bulwiasta nie kwitnie na słońcu?
To roślina cienio- i półcieniolubna — w pełnym słońcu liście i kwiaty ulegają poparzeniu, a roślina słabiej rośnie. Najlepiej czuje się w miejscu jasnym, ale osłoniętym od bezpośrednich promieni.
Jak przechować bulwy begonii na zimę?
Po pierwszych przymrozkach ściąć części nadziemne, ostrożnie wykopać bulwy, osuszyć i przechowywać w suchym torfie lub trocinach w temperaturze 5-10°C do wiosny.
Czym różni się begonia bulwiasta od begonii stale kwitnącej?
Begonia bulwiasta ma dużo większe, bardziej efektowne kwiaty, rośnie z bulwy wymagającej wykopania na zimę i preferuje cień, podczas gdy begonia stale kwitnąca jest drobnokwiatowa, siewna i znosi więcej słońca.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — Begonia (Tuberhybrida Group)Instytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.