W skrócie
- Bardzo plenna — jedna roślina daje wiele owoców.
- Wymaga dużo miejsca, słońca, wody i żyznej gleby.
- Zbierać młode owoce regularnie — pobudza to owocowanie.
- Wrażliwa na mączniaka — podlewać u nasady, nie na liście.
- Ciepłolubna — sadzić dopiero po ostatnich przymrozkach.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Dyniowate (Cucurbitaceae)
- Wysokość
- 0.4–0.9 m
- Szerokość
- 0.8–1.5 m
- Pokrój
- Kępowy
- Tempo wzrostu
- Szybkie
- Stanowisko
- Słońce
- Gleba
- Próchniczna
- Odczyn
- pH 6–7
- Wilgotność
- Wilgotna
- Kwitnienie
- Czerwiec–Sierpień
- Mrozoodporność
- USDA 9a–11b
- Rozmnażanie
- Z nasion
Charakterystyka
Roślina o krzaczastym pokroju, dużych, szorstkich liściach i pojedynczych, żółtych, dużych kwiatach (jadalnych). Owoc to wydłużona, cylindryczna jagoda o cienkiej, zielonej lub żółtej skórce.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Duże liście silnie parują — wymaga obfitego, regularnego podlewania u nasady. Mokre liście sprzyjają mączniakowi.
Nawożenie
Żarłoczna — najlepiej sadzić na stanowisku wzbogaconym kompostem lub obornikiem z poprzedniego sezonu.
Sadzenie
Bardzo żyzna, próchnicza gleba, stanowisko słoneczne i przewiewne; jedna roślina zajmuje sporo miejsca.
Przycinanie
Usuwać stare, żółknące i porażone liście, poprawiając przewiewność u podstawy rośliny.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Słonecznik i cukinia to element tradycyjnej uprawy współrzędnej; wysokie słoneczniki przyciągają zapylacze potrzebne cukinii.
Fasola wiąże azot w glebie, co sprzyja żarłocznej cukinii — klasyczna uprawa „trzech sióstr”.
Złe sąsiedztwo
Obie rośliny z rodziny dyniowatych współdzielą choroby (mączniak) i szkodniki, co zwiększa ryzyko infekcji przy sąsiedztwie.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Biały, mączysty nalot na liściach, pędach i pąkach. Liście żółkną, deformują się i przedwcześnie opadają.
MszyceDrobne (1–3 mm) owady o miękkim ciele, zielone, czarne lub różowe, żerujące gromadnie na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wydzielają lepką rosę miodową.
Mączlik szklarniowyDrobne (1–2 mm) białe owady przypominające maleńkie ćmy, zrywające się chmurą po poruszeniu rośliny. Żerują na spodniej stronie liści, wysysając soki i wydzielając rosę miodową. Powodują żółknięcie i osłabienie. Częsty na pomidorach, papryce, ogórkach i pelargoniach, zwłaszcza w tunelach i szklarniach.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | Bardzo rzadko rośliny w stresie wytwarzają gorzkie kukurbitacyny — gorzkich owoców nie należy jeść. |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Gatunek Cucurbita pepo udomowiono w Ameryce Środkowej tysiące lat temu. Cukinia w obecnej formie to XIX-wieczna selekcja włoska (od „zucca” — dynia), która rozpowszechniła się w kuchni całego świata.
Zastosowanie
Do ogrodu warzywnego na żyznym, słonecznym stanowisku. Owoce spożywane gotowane, grillowane i do przetworów; kwiaty jako warzywo.
Ciekawostki
- Kwiaty cukinii są jadalne i uważane za przysmak, zwłaszcza faszerowane lub smażone w cieście.
- Cukinia zbierana jest jako owoc niedojrzały — pozostawiona rośnie do rozmiarów dużego kabaczka.
Najczęstsze pytania
Dlaczego zawiązki cukinii żółkną i gniją?
Najczęstsza przyczyna to brak zapylenia — bez zapylenia zawiązek żółknie i opada. Pomaga przyciąganie owadów zapylających lub ręczne zapylanie kwiatów pędzelkiem rano.
Jak często zbierać cukinię?
Regularnie, gdy owoce mają 15-20 cm — najlepiej co 2-3 dni. Pozostawione, przerośnięte owoce hamują zawiązywanie kolejnych i osłabiają roślinę.
Czy cukinia może być gorzka i trująca?
Bardzo rzadko rośliny w silnym stresie wytwarzają gorzkie kukurbitacyny. Gorzkiej cukinii nie należy jeść — gorycz to sygnał obecności tych związków.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — CourgettesInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.