W skrócie
- Szybko rośnie — pierwsze zbiory już po kilku tygodniach.
- Wymaga stałej wilgoci; susza powoduje gorzknienie i wybijanie w pędy.
- Wysiewać sukcesywnie co 2-3 tygodnie dla ciągłych zbiorów.
- Toleruje półcień — dobra do uprawy między innymi warzywami.
- Odmiany liściowe odrastają po zbiorze zewnętrznych liści.
Dane botaniczne
- Rodzina
- Astrowate (Asteraceae)
- Wysokość
- 0.15–0.4 m
- Szerokość
- 0.15–0.35 m
- Pokrój
- Kępowy
- Tempo wzrostu
- Szybkie
- Stanowisko
- Słońce, Półcień
- Gleba
- Próchniczna, Gliniasta
- Odczyn
- pH 6–7
- Wilgotność
- Wilgotna
- Kwitnienie
- Lipiec–Sierpień
- Mrozoodporność
- USDA 4a–9a
- Rozmnażanie
- Z nasion
Charakterystyka
Roślina o rozecie delikatnych liści, zielonych lub czerwonawych, gładkich lub karbowanych. W upale i przy niedoborze wody szybko wybija w wysoki pęd kwiatowy z żółtymi koszyczkami, a liście gorzknieją.
Uprawa i pielęgnacja
Podlewanie
Wymaga stałej, równomiernej wilgoci — niedobór wody i upał powodują wybijanie w pędy kwiatowe i gorzknienie liści. Podlewać u nasady.
Nawożenie
Umiarkowane; nadmiar azotu sprzyja gromadzeniu azotanów w liściach.
Sadzenie
Żyzna, próchnicza, wilgotna gleba; wysiewać sukcesywnie dla ciągłych zbiorów przez cały sezon.
Przycinanie
Odmiany liściowe zbierać, obrywając zewnętrzne liście — roślina odrasta i daje kolejne zbiory.
Rośliny towarzyszące
Dobre sąsiedztwo
Szybko rosnąca sałata wykorzystuje przestrzeń między wolno wschodzącą marchwią, zanim ta się rozwinie.
Niska sałata dobrze wypełnia przestrzeń między roślinami truskawek we wczesnym sezonie.
Złe sąsiedztwo
Konkurują o te same składniki i mogą sprzyjać wspólnym chorobom w gęstym sąsiedztwie.
Poziom dowodu wskazuje, czy zależność jest poparta badaniami, obserwacją czy tradycją ogrodniczą.
Choroby i szkodniki
Biały, mączysty nalot na liściach, pędach i pąkach. Liście żółkną, deformują się i przedwcześnie opadają.
MszyceDrobne (1–3 mm) owady o miękkim ciele, zielone, czarne lub różowe, żerujące gromadnie na młodych pędach i spodniej stronie liści. Wydzielają lepką rosę miodową.
ŚlimakiŚlimaki nagie i skorupkowe żerujące nocą i po deszczu. Objawy: nieregularne dziury w liściach i całkowicie ogryzione młode siewki, srebrzyste ślady śluzu na liściach i ziemi. Największe szkody w wilgotnych, ocienionych miejscach — szczególnie na sałacie, truskawkach i funkiach.
Toksyczność
| Dla kogo | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Ludzie | Brak | — |
| Psy | Brak | — |
| Koty | Brak | — |
Historia i pochodzenie
Sałatę uprawiano już w starożytnym Egipcie ponad 4000 lat temu, początkowo dla nasion i oleju. Grecy i Rzymianie rozpowszechnili ją jako warzywo liściowe, a wieki selekcji dały dzisiejsze bogactwo odmian.
Zastosowanie
Do ogrodu warzywnego, skrzynek balkonowych i donic. Liście spożywane na surowo w sałatkach; idealna do uprawy współrzędnej i sukcesywnej.
Ciekawostki
- Sałata należy do tej samej rodziny co słonecznik i mniszek — po wybiciu w pęd wytwarza podobne, żółte koszyczki.
- Przecięta łodyga sałaty wydziela biały, mleczny sok (stąd łacińska nazwa Lactuca od „lac” — mleko).
Najczęstsze pytania
Dlaczego sałata gorzknieje?
Gorycz pojawia się, gdy sałata zaczyna wybijać w pęd kwiatowy — przyspiesza to upał, długie dni i niedobór wody. Pomaga regularne podlewanie, półcień w upały i odmiany odporne na wybijanie.
Jak mieć świeżą sałatę przez cały sezon?
Wysiewać ją sukcesywnie, małymi porcjami co 2-3 tygodnie od wiosny do końca lata. Dzięki temu zbiory są rozłożone w czasie zamiast pojawiać się wszystkie naraz.
Czy sałatę można uprawiać na balkonie?
Tak, doskonale nadaje się do skrzynek i donic — ma płytkie korzenie i szybko rośnie. Wymaga jedynie regularnego podlewania i żyznego podłoża.
Źródła
- Plants of the World Online (POWO)Baza danych (GBIF, POWO…)
- RHS — LettuceInstytucja / ogród botaniczny
Moja notatka
Prywatna notatka do tej rośliny — zapisywana w Twojej przeglądarce.