Szczypiorek

Rdzawopomarańczowe lub brunatne, pylące skupiska zarodników na spodniej stronie liści, którym na wierzchu odpowiadają żółte plamy. Silnie porażone liście żółkną i przedwcześnie opadają, roślina słabnie. Dotyczy m.in. róż, malw, a niektóre rdze mają żywiciela pośredniego (np. rdza gruszy — jałowiec). Krostki (skupiska zarodników letnich, tzw. urediniów) przebijają skórkę liścia i uwalniają pomarańczowo-rdzawy proszek, który ściera się na palec — to najpewniejsza cecha rozpoznawcza. W pełni lata pojawiają się głównie na spodzie blaszki, wzdłuż nerwów i na ogonkach, u niektórych gatunków także na zielonych pędach i działkach kielicha. Późną jesienią skupiska ciemnieją do brunatnoczarnych — to zarodniki przetrwalnikowe (telia), którymi grzyb zimuje na resztkach roślin. Rdze cechuje wąska specjalizacja: dana rdza poraża zwykle jeden gatunek lub rodzaj żywiciela, dlatego rdza róży, malwy oraz prawoślazu, fasoli, pora i czosnku, mięty, pelargonii czy trawnika to różne, niewymienne grzyby. Objaw ogólny — żółknięcie i przedwczesne opadanie liści — osłabia roślinę, ogranicza kwitnienie i plonowanie, rzadko jednak zabija ją w ciągu jednego sezonu.

Niepozorna, popielatoszara mucha długości 6–7 mm, z wyglądu przypominająca drobną muchę domową; szkody wyrządzają jej larwy — beznogie, białe, błyszczące czerwie długości do 8 mm. Larwy wgryzają się w cebule oraz w podstawę pędu i drążą w nich chodniki, przez co rośliny żółkną, więdną, a porażone cebule gniją i wtórnie zakażają się bakteriami. Żeruje na cebuli, czosnku, porze i szalotce; w ciągu sezonu rozwijają się zwykle dwa–trzy pokolenia, a pierwsze, wiosenne, atakuje najmłodsze siewki i jest najgroźniejsze. Śmietka zimuje w glebie w postaci bobówki (beczułkowatej, brunatnej poczwarki) na głębokości kilku centymetrów, najczęściej w miejscu zeszłorocznej uprawy cebulowej. Lot pierwszego pokolenia zaczyna się zwykle na przełomie kwietnia i maja i tradycyjnie sygnalizowany jest kwitnieniem mniszka i wczesnych drzew owocowych; samice składają wtedy drobne, białe, podłużne jaja pojedynczo lub w grupkach u nasady roślin oraz w szczelinach gleby tuż przy szyjce cebuli. Wylęgłe larwy wędrują w dół i wgryzają się w piętkę oraz mięsistą część cebuli. Na zagonie porażenie rozpoznaje się po postępującym żółknięciu i zasychaniu najstarszych liści szczypioru, więdnięciu całych roślin oraz tym, że chore rośliny bardzo łatwo daje się wyciągnąć z ziemi — w rozciętej cebuli i u podstawy pędu widoczne są chodniki i białe larwy. Uszkodzona tkanka szybko przechodzi w mokrą, cuchnącą zgniliznę bakteryjną, przez co jedna larwa potrafi zniszczyć całą cebulę, a ognisko rozszerza się na sąsiednie rośliny w rzędzie. Kolejne pokolenia (letnie i późnoletnie) uszkadzają już zawiązane cebule, obniżając ich zdolność przechowalniczą.